Dómnefnd Skógræktarfélags Reykjavíkur hefur valið Tré mánaðarins í maí  og er það birki (Betula pubescens) í garði við Háteigsveg 36. Ábending um þetta tré barst frá Einari Ó. Þorleifssyni og kunnum við honum bestu þakkir fyrir.  Húsið  byggðu þau Halldór Kr. Þorsteinsson og Ragnhildur Pétursdóttir árið 1920 og hét það   upphaflega  Háteigur.  Að sögn eiganda hússins, Guðnýjar Ó. Halldórsdóttur, var birkið gróðursett milli 1930-40. Birkitrén voru reyndar fleiri  framan við húsið í upphafi en fljótlega tók umrætt tré forystuna hvað varðar vöxt og þrótt og voru hin trén þá felld og þetta eina sem eftir stendur  fengið að njóta sín svo um munar. Gömul svipmikil tré  hafa lengi verið kallaðar ,,eikur“ hér á landi  og þykja til mikillar prýði.  Hæðin er 6,7 metrar, ummál stofns í 0,6 m.  hæð frá jörðu er 1,55 m. og þvermál krónu um 8,4 m.

Um það bil 80% birkitrjáa  landsins eru undir tveimur metrum  á hæð, en hæsta birki landsins er tæpir 15 metrar. Að útliti og vaxtarlagi eru trén margbreytileg, beinvaxin eða kræklótt, einstofna eða margstofna, með gráleitan, búnleitan eða ljósan börk sem flagnar í þverspæni.  Það er því úr mörgu að velja og mikil blöndun í gangi í náttúrunni. Undanfarin ár hefur verið unnið að kynbótum og er almennt stefnt að beinvöxnum trjám með ljósum berki.  Bæði hafa verið valin úrvalstré úr Bæjarstaðaskógi og eins ræktuð tré undir heitinu Embla, en forfeður Emblunnar eru stásstré í Reykjavík og nágrenni. Ekki er vitað til að birkið  við Háteigsveg 36 hafi verið kynbætt á einn eða neinn hátt,  það var líklega keypt í Fagrahvammi í Hveragerði á sínum tíma og stendur fyllilega fyrir sínu.

Dómnefnd Skógræktarfélags Reykjavíkur hefur valið Tré aprílmánaðar sem er marþöll (Tsuga heterophylla) í Grasagarði Reykjavíkur. Marþöllin  er  8,9  metra há, ummál stofns í 0,4 m. hæð frá jörðu er 1,3 m. Hún  var gróðursett 1964 og kom úr Gróðrarstöð Skógræktarfélags Reykjavíkur í Fossvogi.  Hún hefur vaxið vel í góðu atlæti í Grasagarðinum og setur mikinn svip á garðinn þar sem hún  stendur í trjábeði nálægt skrifstofum starfsfólks.

Marþöllin er sígrænt, þokkafullt tré með slútandi greinum og árssprota sem rétta  sig ekki upp  fyrr en á öðru ári þegar nýr sproti tekur að myndast.  Nálar frekar litlar og mjúkar oft með tveimur ljósum rákum á neðra borði þegar trén stækka, lykt af brotnum nálum minnir á gulrætur.  Könglar um 2 cm á lengd. Marþöllin í Grasagarðinum er þakin könglum og hefur tekist að fjölga trjám út frá henni þó ekki gangi það vel.  Við teljum þetta vera stærstu marþöll í borginni, en kröftugar þallir vaxa líka á Hallormsstað, í Fljótshlíð og Skorradal og víðar. Marþöllin er skuggþolin, rakakær og   þarfnast greinilega skjóls í uppeldinu hér á landi.

Um tíu tegundir þalla eru í heiminum og er marþöllin þeirra stærst. Sex tegundir vaxa í A-Asíu og fjórar í N-Ameríku. Marþöll og fjallaþöll eru þær tegundir sem helst hafa verið ræktaðar hérlendis og eru þær báðar fluttar inn frá Alaska.  Marþöllin vex með Kyrrahafsströndinni frá Kaliforníu og allt upp á Kenaiskaga í Alaska. Hefur hún svipað útbreiðslusvæði og sitkagrenið en vex þó lengra inn til landsins. Hún vex með sitkagreninu í hinum miklu strandskógum á þessu svæði og þrífst því betur sem jarð- og loftraki er meiri. Verður yfirgnæfandi tegund í skóginum, nær oft 60 metra hæð og verður mörg hundruð ára gömul, elsta þekkta tréð er meira en  1200 ára!

Frumbyggjar Ameríku nýttu sér marþöllina ekki aðeins til smíða heldur líka til matargerðar, börkurinn var notaður til litunar og  innri börkur bæði étinn hrár og notaður í brauðgerð, te var gert úr C-vítamínríkum nálum og árssprotum osfrv. Þá voru og eru greinar trésins notaðar sem hrognagildrur þar sem síld kemur  til að hrygningar í árósum suðaustur Alaska. Ekki er að undra að fólk sem bjó í nánu sambýli við tré í þúsundir ára hafi komist upp á lag með  að nýta  hvaðeina af trénu, líkt og Samarnir hreindýrin og við  Íslendingar sauðkindina. Reyndar hefur líka allskonar lágvaxinn gróður verið nýttur á ótrúlega fjölbreytilegan hátt hér á landi eftir eyðingu stærsta hluta gömlu skóganna.

Marþöll er mikið ræktuð, viður hennar er notaður til margskonar smíða og fáar tegundir henta betur í pappírsframleiðslu. Hún er líka algeng sem stásstré á útivistarsvæðum og í görðum í norðvestur Evrópu og á Nýja-Sjálandi og dreifir sér þar af sjálfsdáðum. Til er fjöldinn allur af ræktunarafbrigðum marþallar sem notuð eru í görðum.

Marþöllin glæsilega í Grasagarðinum  er  góð fyrirmynd ræktunarfólks í Reykjavík og gott dæmi um það merkilega frumkvöðla- og tilraunastarf sem þar hefur verið unnið í bráðum 50 ár. Þeir sem ekki hafa komið í Grasagarðinn eru hvattir til að heimsækja hann í vor og kynna sér garðinn og skoða þetta tignarlega tré.

-Á myndinni eru þau  Eva forstöðumaður og Hjörtur safnvörður  Grasagarðsins undir Tré aprílmánaðar-

 

Skógræktarfélags Reykjavíkur hefur valið Tré febrúarmánaðar og er það fjallaþinur (Abies lasiocarpa) í garði við Melgerði 1. Fjallaþinurinn  er frekar sjaldgæfur hér á landi  og þá aðallega notaður í jólatrjáaræktun, en má hiklaust nota meira í görðum.  Bragi Svan Stefánsson  gróðursetti tréð um1965, núverandi eigandi er Halla Arnar. Tréð er 9 metrar á hæð, ummál stofns  í 1,30 metra hæð frá jörðu er  1,16 m.

Greinargerð
Tré mánaðarins er fjallaþinur (Abies lasiocarpa) í garði við Melgerði 1 í smáíbúðahverfinu.
Fjallaþinur er sjaldgæfur  og telur dómnefnd Skógræktarfélagsins að tréð í Melgerðinu  sé mjög líklega það hæsta sinnar tegundar í höfuðborginni. Það mælist 9 metrar á hæð, ummál stofns í 1,30  metra hæð er 1,16 metrar, þvermál krónu um 4 metrar.

Smáíbúðarhverfið tók að byggjast á 6. áratug  síðustu aldar, einkenni hverfisins eru lítil vel við haldin hús með snotrum görðum.  Einstaka tré rís upp yfir hverfið eins og turnar á stangli og er þar aðallega um að ræða sitkagreni og alaskaösp, sum hver orðin fullfyrirferðarmikil í litlum görðum, önnur eru staðsett þannig að sóma sér vel og eiga  þátt í að draga úr vindi á stóru svæði í heilu hverfi.  Þannig eru risarnir mikilvægir í smáíbúðahverfinu og nauðsynlegt að lofa þeim lifa og dafna sé þess nokkur kostur.

Melgerði 1 var byggt árið 1953.  Um sjö árum síðar flutti þangað Bragi Svan Stefánsson  (1926-2006) mikill skógræktarmaður sem reyndi fjölda tegunda í sínum garði, m.a. annars fjallaþininn sem mun hafa verið gróðursettur 1965.  Auk fjallaþinsins í garðinum má nefna áberandi hvítþin og marþöll. Núverandi eigandi er Halla Arnar.

Fjallaþinur er sú þintegund sem best hefur gengið að rækta hér á landi, austur á Hallormsstað  lifa tré sem gróðursett voru í byrjun 20. aldar og nálgast nú að vera 20 metrar á hæð. Fjallaþinurinn er ættaður úr Klettafjöllum N-Ameríku þar sem hann vex í allt að  3600 metra  hæð yfir sjó, en nær reyndar niður að sjávarmáli   í Alaska. Hann verður sjaldan  hærri en 20-30  metrar í heimkynnum sínum og getur náð 250 ára aldri.  Hann er sígrænn og haldast nálarnar lengi á trénu. Börkur ungra trjáa er grár með harpixblöðrum. Vöxturinn keiluulaga og góður ilmur af trénu öllu.  Þolir vel að vaxa í skugga. Nálar mjúkar, könglar uppréttir á greinum eins og á öðrum þintegundum, þeir hrynja í sundur þegar fræin þroskast svo köngulteinninn stendur einn eftir. Um 50 þintegundir finnast á norðurhveli jarðar og hafa hér á landi meðal annars verið reyndar balsamþinur, hvítþinur, eðalþinur og nordmannsþinur, en fjallaþinur ber af þeim öllum í harðgeri. Hann hefur mest verið  notaður í jólatrjárækt en hentar líka mjög vel sem garðtré.

Viður fjallaþinsins er mjúkur og ljós og mest notaður í pappírsgerð. Frumbyggjar vestra nýttu hann bæði sem lyf og til smíða, nálarnar voru brenndar  sem reykelsi. Fjöldi dýra stórra sem smárra lifir í  fjallaþinsskógum Klettafjalla og má þar nefna elg og  bláorra, en hann  lifir á nálum þinsins að vetrarlagi og nýtur góðs af skjólinu sem tréð  gefur. Kannski  verður bláorrinn fluttur hingað í framtíðinni og tekur sér bólfestu í fjallaþinsskógum inn til landsins? Fátt ætti að vera því til fyrirstöðu að flytja hingað fallega og matarmikla fugla eins og orra,  sem gefa  skóginum aukið líf  og tilbreytingu og henta  mjög vel til skotveiða.

Sjá má frétt á Mbl.is um sigurvegarann í keppninni Tré mánaðarins fyrir janúar hér og auk þess má heyra viðtal við Kristján Bjarnason um Garðahlyninn í þætti Steinunnar Harðardóttur "Út um græna grundu" á Rás 1 eða hér.

Tré mánaðarins er garðahlynur (Acer pseudoplatanus) í garði við Bjarnarstíg 10.  Hæð hans   er 13,30 metrar, þvermál krónu um 10 m. og ummál stofns 1,40  m. í 1,50 m. hæð frá jörðu.  Tréð er óvenju beinvaxið af hlyn að vera og greinar tiltölulega stuttar og fíngerðar. Það fellir lauf frekar  snemma og er þannig betur aðlagað veðurfari hérlendis en gengur og gerist með hlyn. Það var líklega gróðursett  árið 1930 og  flutt inn frá Danmörku, eins og  algengt var á þeim tíma.
 
Hjónin Elísabet Helgadóttir og Bjarni Bjarnason, sem bæði voru  kennarar í Austurbæjarskólanum, byggðu húsið Bjarnarstíg 10 árið 1927.  Bjarni var mikill skógræktarmaður, sem ekki var algengt á þeim tíma. Eigandi hússins nú er sonur þeirra Sverrir Bjarnason píanókennari.
 
Náttúruleg heimkynni garðahlyns eru  í fjalllendi Evrópu frá Spáni í vestri og austur í Kákasusfjöll. Í Ölpunum vex hann upp í 2000 metra hæð yfir sjávarmáli.  Hann  hefur breiðst út norður eftir Evrópu allt til Tromsö í Noregi, en auk þess hefur hann verið fluttur  og gróðursettur víða um heim.  Þrífst allvel  á Hjaltlandseyjum og í Færeyjum.  Útbreiðslugeta hans er mikil, hann framleiðir mikið af fræi og þrífst vel í skugga á unga aldri og er það meðal annars  ástæðan fyrir því að sumstaðar eins og í Danmörku og Ástralíu hefur hann verið flokkaður  sem  ,,innflutt  ágeng  tegund” og orðið fyrir útrýmingarherferð stjórnvalda.
 
Króna garðahlynsins er yfirleitt regnhlífalöguð hér á landi. Börkurinn  grár og sléttur en verður hrufóttur með árunum og þykir mikið augnayndi. Blöðin handsepótt og frekar stór. Haustlitur gulur. Blóm gulgræn í hangandi klösum vinsæl meðal býflugna. Aldinið tvær hnotur með samvöxnum vængjum sem minna á þyrluspaða   þegar þær  svífa til jarðar, í miklum vindi geta fræin ferðast nokkur hundruð metra frá móðurtrénu.  Þolir mengun, salt og vind  þegar hann eldist en er viðkvæmur í uppeldi.  Hefur að mestu verið laus við sjúkdóma og önnur vanþrif hérlendis. Taldar eru allt að 150 tegundir af hlyni í  heiminum auk fjölmargra ræktunarafbrigða. Garðahlynurinn  hefur reynst best hér á  landi ásamt afbrigðinu purpurahlyn, en neðri hluti laufblaða hans er rauðfjólublár. Margar hlyntegundir  eru nú í tilraunaræktun  í Grasagarðinum í Laugardal.
 
Hlynurinn hefur mikið gildi í ræktun í görðum og opnum svæðum. Viður hans er ljós  og meðal annars notaður í parket, húsgögn  og hljóðfærasmíð, eins og fiðlur enda leiðir hann hljóð óvenju vel. Síróp er gert úr  vökva hlynsins og er það töluverður iðnaður í Norður-Ameríku, algengast er reyndar að tappa vökva af sykurhlyn (Acer saccharum). Hér á landi hafa tilraunir verið gerðar með framleiðslu síróps af hlyn, en nærtækara mun vera  að framleiða birkisíróp fyrst um sinn.
 
Hvergi á landinu er garðahlynurinn jafn algengur og í Reykjavík og verður hann meira áberandi í borgarlandslaginu með hverju árinu  sem líður.  Þekktasta tréð er  ráðhúshlynurinn  á horni Suðurgötu og Vonarstrætis gróðursettur 1918, annar  við hús Þorvaldar Thoroddsen Laufásvegi 5 frá 1888 og er  hann meðal  elstu trjáa borgarinnar. Þá eru mjög fallegir hlynir við Mímisveg, Guðrúnargötu og Rafstöðvarveg, svo fáeinir staðir séu nefndir.  Hann er greinilega  þess virði að rækta   áfram og helst þyrfti að leita markvisst að  kvæmum sem  eru betur aðlöguð  okkar mislynda veðurfari og kala minna. Hann nýtur sín almennt vel  á opnum svæðum og verður væntanlega notaður sem götutré í framtíðinni og í skjólbelti líkt og víða erlendis. Þar telst það líka kostur hve króna hans er umfangsmikil og kastar miklum kælandi skugga yfir hásumarið.  Hér var gerð tilraun fyrir nokkrum árum með að flytja inn sérræktaðan hlyn frá Svíþjóð og nota sem stásstré utan við  hús Orkuveitunnar á Bæjarhálsi og verður forvitnilegt að sjá hvernig honum reiðir af í framtíðinni. Flestir eru   stóru  hlynir borgarinnar rétt að slíta barnsskónum ef miðað er við þann 500 ára aldur sem hann nær við góð skilyrði suður í Evrópu.  Þess má geta til gamans að sverasti stofn garðahlyns sem vitað  er um er í þýsku Ölpunum í um 1000 metra hæð yfir sjó, ummál hans er 8,70 metrar.

Garðahlynurinn  við Bjarnarstíg 10 sómir sér einstaklega vel og er af mörgum talinn glæsilegasta tré sinnar tegundar á landinu .  Enginn verður svikinn af að gera sér ferð um  Bjarnarstíginn,  sem liggur milli Njálsgötu  og Skólavörðustígs  og heilsa upp á  umræddan hlyn, hann  blasir við frá götunni og er  jafn eftirtektarverður að  sumri sem vetri.

Dómnefnd Skógræktarfélags Reykjavíkur hefur valið evrópulerki (Larix
decidua) í garði við Brúnaveg 8 sem Tré nóvembermánaðar. Ábending um þetta tré barst frá Hólmfríði Sigurðardóttur og kunnum við henni bestu þakkir
fyrir.
 
Aðalbyggingin Brúnavegi 8 á sér merkilega sögu því það hús stóð
í upphafi við Austurvöll, reist 1847 af Hallgrími Scheving
yfirkennara í Latínuskólanum.  Þar var fyrsta pósthús landsins og
húsið síðar nefnt Gamla pósthúsið þegar nýtt tók til starfa
litlu norðar við Pósthússtræti.  1928 þurfti að rýma lóðina
austan við Austurvöll og reis þar Hótel Borg. Gamla pósthúsið var
tekið sundur og endurreist við Reykjavíkurveg 1 í Skerjafirði.
Flutningasögu hússins lauk ekki í Skerjafirðinum því 1941
krafðist breska setuliðið þess að húsið yrði aftur tekið sundur
vegna flugbrautarlagningar  og var það flutt þangað sem það stendur
nú í Laugarásnum. Hallur L. Hallson tannlæknir og kona hans Amalía H.
Skúladóttir bjuggu þá í Gamla pósthúsinu ásamt börnum sínum.
Núverandi eigendur eru Ragnhildur Þórarinsdóttir og Bergur
Benediktsson, en þau  eru mikið áhugafólk um endurgerð gamalla húsa.
Í þeirra tíð hefur húsið verið fært sem næst upprunalegu horfi og er þar nú rekið gistiheimili.
 
Þegar Bretar fluttu Gamla pósthúsið í Laugarásinn í Seinni
heimsstyrjöldinni var þar stórgrýtt mjög og þurfti að sprengja
klappir og grjót áður en mold var keyrð að og  ræktun hófst á hinni
stóru lóð við húsið.  Hallur var ekki aðeins annálaður tannlæknir
heldur líka mikill ræktunarmaður og kom lóðinni fljótlega í það
horf að aðdáun vakti og fékk garðurinn til dæmis verðlaun
Fegrunarnefndar Reykjavíkur 1951. Þau Hallur og Amalía þóttu
höfðingjar heim að sækja og var þar mjög gestkvæmt. Málverk eftir
Jóhannes S. Kjarval þöktu  veggi, en þeir Hallur voru ævivinir, höfðu
meðal annars verið  saman á skútu á yngri árum.  Eftir því sem
næst verður komist gróðursetti Hallur ,,lævirkjatréð" eða
evrópulerkið árið 1943. Fleiri vöxtuleg lerkitré eru í garðinum og
einnig hátt sitkagreni, en umrætt Tré mánaðarins ber af í
vaxtarlagi og þokka. Það mælist 13 metra hátt og ummál stofns í 1,3
m. hæð er 2,06 m. Þvermál krónu um 11 metrar. Fuglar sóttu snemma í að
verpa í lerkinu og fyrir nokkrum árum var þarna náttstaður stórs
hóps af störum.
 
Lerki er greint í um 10 tegundir og er útbreiðslusvæði þess um alla
Evrópu, norðurhluta Asíu og Ameríku. Hér á landi er rússalerkið
eitt mest ræktaða skógartréð og þrífst það sem kunnugt er vel í
innsveitum norðanlands og austan.  Evrópulerkið þrífst aftur betur sunnanlands.
Heimkynni þess  er í Alpafjöllum, Tatrafjöllum og Karpatafjöllum, en það hefur verið gróðursett á láglendi víða um norðan- og vestanverða Evrópu í um
250 ár.
 
Evrópulerki var meðal fyrstu tegunda sem reyndar voru hérlendis í
upphafi 20. aldar og má finna aldargömul tré á nokkrum stöðum.
Þekktast er sennilega evrópulerkið í garðinum Skrúð við
Dýrafjörð en það hæsta er í Mörkinni á Hallormsstað, rétt
rúmlega 20 m hátt. Margir þekkja líka hið svipmikla evrópulerki í gamla
kirkjugarðinum við Suðurgötu.
 
Evrópulerki er í heimkynnum sínum stórvaxið og beinvaxið skógartré.
Það nær oft 30-40 metra hæð og verður 6-700 ára gamalt.
Það þykir fallegt í sínum bjartgræna sumarskrúða og ekki síður í
skærgulum haustlitum.  Lerkið fellir barr sitt á haustin og er það
nær einstakt með barrtré. Gömul nöfn á lerki er lævirkjatré og barrfellir.
Viðurinn er eftirsóttur til margskonar nota. Það  hefur náttúrulega
viðarvörn og er til dæmis mikið notað til smíða utan dyra.
 
Evrópulerki er harðgert og þolir bæði rysjótt veður að vetrarlagi
og svöl sumur, en suðlægur uppruni þess veldur því að það vex
nokkuð lengi frameftir hausti á okkar breiddargráðu. Afleiðingin er
sú að það verður oft fyrir haustkali hér á landi og verður fyrir
vikið kræklótt. En það sem er kræklótt í augum sumra er fallegur
skúlptúr í augum annarra og gömul evrópulerkitré verða
gjarnan mjög svipmikil með digran stofn, hrjúfan börk og mikla krónu.
Það hentar vel í stóra garða og útivistarsvæði, einnig má klippa
það og nota í limgerði. Með kvæmavali og kynbótum sem Skógrækt ríkisins hefur staðið að verður evrópulerkið  verðmætt skógartré hér á landi í framtíðinni.
 
Innflutningur á evrópulerkifræi til skógræktar hófst árið 1954 og
eru til skógarlundir og allmörg tré í görðum víða um land allt frá
því laust fyrir 1960. Á Íslandi eru einnig til örfá eldri
evrópulerkitré, þ.e. fyrir utan þau allra elstu, eða frá árunum
milli 1915 og 1960 og er  tréð við Gamla pósthúsið eitt þeirra.
 
Evrópulerkið við Brúnaveg 8 er varla komið af barnsaldri ef miðað er
við aldur þess við góð skilyrði sunnar í álfunni. Það mun halda
áfram að vaxa og dafna næstu 500 árin og ná mikilli hæð og umfangi,
ef allt fer að óskum og natnin og umhirðan í næsta nágrenni verður
jafn góð og undanfarin 60 ár.
 

Dómnefnd Skógræktarfélagsins taldi að ekki yrði horft framhjá  okkar sígilda reynivið nú í september svo áberandi og glæsilegur sem hann er í borginni.  Tré mánaðarins er því reyniviður (Sorbus aucuparia) í garði  við Vorsabæ 15 í Árbæjarhverfi. Þar stendur hann stakur framanvið við húsið og bregður svip á hverfið, farinn að nálgast miðjan aldur ef að líkum lætur, hlaðinn berjum  og allur hinn kröftugasti. Hann er   9,55 metrar á hæð og ummálið  í eins metra hæð frá jörðu er 1,17 m. Þvermál krónu er um 6 m. Auður Sjöfn Tryggvadóttir og Pétur Vilhjálmsson byggðu Vorsabæ 15 árið 1967 og gróðursettu reyniviðinn líklega 1969 og var hann keyptur í Fossvogsstöðinni. Núverandi eigendur eru Ásta Guðmundsdóttir og Jan Inge Lekve. Ekki er vitað til að Vorsabæjarreynirinn hafi fengið sérstaka meðhöndlun utan venjulegrar umhirðu, hann er einfaldlega rétt tré á réttum stað.

Reyniviður hefur líklega vaxið í landinu frá því sögur hófust og
kannski lengur.  Ef til vill fluttu  landnámsmenn  hann með sér frá
Noregi enda talið til heilla  að rækta reyni við hús sitt.
Reynikvistir sem taldir  eru töfra- eða verndargripir hafa fundist í
gröfum frá járnöld.  Viðurinn er allharður og var til dæmis notaður
í skíði og stóla  í Noregi áður fyrr. 

Frægasti reyniviður landsins óx á Möðrufelli í Eyjafirði. Hann var
álitinn heilagur og hétu landsmenn á hann sér til heilla.  Sagt var
að ,,almenningur hafi flykkst að tré þessu með gjöfum, ljósum og
ýmiskonar þjónustu”.  Menn   hafi sett logandi kerti á allar greinar
hans  á hverri jólanótt og ,,slokknuðu ekki hversu hvasst sem var”. 
Reyniviðurinn  hlaut sömu örlög og Jón Arason biskup á Hólum; var
höggvinn af siðskiftamönnum 1551.  Sverasti hluti stofnsins var síðan
notaður sem höggstokkur  við aftökur  hjá  Klofasteinum í landi
Möðrufells næstu  tvöhunduð árin. 

Reyniviðurinn hefur lengi  verið vinsæll  og algengur  hér á landi,
bæði heim við bæi og á víð og dreif í birkiskógum landsins, ekki
síst á Vestfjörðum.  “Aucuparia” í latnesku heiti hans  þýðir
,,sá sem laðar að fugla” og er það réttnefni; skógarþrestir og
starar hafa hann í hávegum á haustin þegar hin rauðu ber  eru
fullþroskuð. Berin eru  römm en mildast eftir fyrstu frost. Eru þau
notuð í salöt, sultur, hlaup og víngerð og voru jafnvel höfð til
drýginda í brauðbakstri  áður fyrr. Þau eru rík af C-vítamíni og
talin bráðholl. Sagt er að skógarþrestir verði venju fremur háværir
og valtir á fótum  þegar líður á haustið og berin taka að gerjast.
Hvað sem því líður  er alveg víst að fuglunum duga berin vel sem
fitun fyrir veturinn og  langflug suður á bóginn. Með driti sínu sér
svo fuglinn um að dreifa fræjum trésins vítt og breitt.

Klasi af þroskuðum reyniberjum minnir á hrogn og er það væntanlega
ástæðan fyrir því að Norðmenn kalla reyniviðinn einmitt Rogn á
sinni tungu. Berin eru fryst og nýtt í skreytingar og fleira, eins og
áður segir, þó hér á landi sé ekki rík hefð fyrir slíku, hér
hefur fuglinn  haft ákveðinn forgang í nýtingu berjanna og framboðið
verið takmarkað.  Nú  haustið 2008 er svo komið að ofgnótt er af
berjum í görðum borgarinnar eftir mjög  hlýtt sumar  og erfitt að
sjá að til sé svo stór skari af fuglum að geti á nokkrum vikum étið
öll þau ber  sem  trén í borginni svigna undan.

Reyniviður hefur mælst um 15 metra hár hér á landi og verður oft  100
ára gamall. Auk þess að fjölga sér með fræjum myndar hann teinunga
upp frá rótarhálsi og nær þannig að endurnýja sig. Hann er
breytilegur í vaxtarlagi, berjalit  og haustlit á laufum  eftir því
hvar hann vex á landinu  og einnig voru mismunandi  tré flutt  inn frá
Skandinaviu í töluverðum mæli á 20. öldinni.   Hann er sígilt tré
í skógum, útivistarsvæðum og görðum, en hafa þarf hæð hans og
fyrirferð í huga strax við gróðursetningu.

Þess má  geta fyrir þá sem eru áhugasamir um  reyniættkvíslina að
í Grasagarði Reykjavíkur eru  fjölmargar nýjar tegundir af reyni  í
ræktun  og hafa Ingunn J. Óskarsdóttir og Dóra Jakobsdóttir umsjón
með því starfi. Er vel þess virði  að heimsækja Grasagarðinn og
skoða  þessar tegundir í trjásafninu;  tegundir eins og skrautreyni,
rósareyni, kasmírreyni og fjallareyni, svo eitthvað sé nefnt.
Fjölbreytnin er svo mikil  að allir ættu  að geta fundið  reyni við
sitt hæfi,  þá tegund sem best  hentar í hverjum  garði.